Akor Nedir, Nasıl Kurulur?
Akor, en az üç notanın birlikte duyulmasıdır. Melodinin altındaki renk katmanıdır: aynı ezgi farklı akorlarla bambaşka duyulur. Bu sayfada akorların nasıl kurulduğunu, tiplerinin nasıl ayırt edildiğini ve kulakla tanımanın nasıl çalışıldığını anlatıyoruz.
Üç sesli akorlar nasıl kurulur?
Bir üç sesli akor (triad), bir kök nota üzerine üçlü aralıklar yığarak kurulur: kök, üçlü ve beşli. Do majör akoru do-mi-sol'dür; do'dan mi'ye büyük üçlü, mi'den sol'e küçük üçlü vardır.
Bu iki üçlünün sırası akorun tipini belirler. Önce büyük sonra küçük üçlü: majör. Önce küçük sonra büyük: minör. İki büyük üçlü: artmış. İki küçük üçlü: eksik.
- Majör: büyük üçlü + küçük üçlü — parlak, kararlı
- Minör: küçük üçlü + büyük üçlü — hüzünlü, yumuşak
- Artmış: büyük üçlü + büyük üçlü — gergin, askıda, yönsüz
- Eksik: küçük üçlü + küçük üçlü — sıkışık, çözülmek isteyen
Dört sesli akorlar
Üç sesli akorun üstüne bir üçlü daha eklenirse yedili akorlar oluşur. En sık kullanılanlar: dominant yedili (majör akor + küçük yedili), majör yedili, minör yedili, yarı eksik ve tam eksik yedili.
Dört sesli akorlar tek başlarına bir yön duygusu taşır — özellikle dominant yedili, tonik akora çözülme isteği yaratır. Bu duygu, tipini kulakla ayırt etmenin en güvenilir yoludur.
Çevrimler
Akorun kökü en altta değilse çevrim yapılmış demektir. Do majör akorunda mi altta ise birinci çevrim, sol altta ise ikinci çevrimdir. Notalar aynıdır; renk ve ağırlık değişir.
Kulak çalışmasında çevrimler ayrı bir zorluk katmanıdır: aynı akor, çevrimine göre farklı duyulur. Önce kök konumunda tipleri ayırt edin, çevrimleri sonra ekleyin.
Akor duyma çalışması nasıl ilerler?
- 1
Majör ve minörle başlayın
Yalnız bu ikisi. Yüzde doksan doğrulukla ayırt edene kadar üçüncü tipi eklemeyin.
- 2
Eksik akoru ekleyin
Eksik akorun sıkışık rengi majör-minör ikilisinden belirgin şekilde ayrılır; üçüncü tip olarak en kolay oturanı budur.
- 3
Artmış akoru ekleyin
Artmış akor simetriktir ve yönsüz duyulur; bu yüzden en zor tanınandır. Diğer üçü oturmadan girmeyin.
- 4
Dört sesliye geçin
Önce dominant yedili — en tanıdık olanı. Sonra majör yedili ve minör yedili, en son eksikler.
- 5
Çevrimleri karıştırın
Tipleri güvenle ayırdıktan sonra çevrimleri devreye alın. Bu aşama, akor duymayı gerçek müzikte kullanılabilir hale getirir.
En sık yapılan hatalar
- Dört tipi aynı anda çalışmaya başlamak.
- Akoru duymadan formülünü ezberlemek; sınavda çalınan sesi tanımanız istenir, tanımı değil.
- Yalnız kök konumunda çalışıp çevrimleri hiç dinlememek.
- Akorları hep aynı tonda dinlemek — kulak tonu ezberler, akoru değil.
- Aralık çalışmasını atlayıp doğrudan akora geçmek.
- Kırık (arpej) ve bağlı (aynı anda) biçimlerden yalnız birini çalışmak.
Müzik Dersim ile akor çalışmak
Uygulamada akorları iki şekilde çalışabiliyorsunuz: duyup tipini seçme (akor tipi) ve verilen akoru porte üzerinde kurma (akor kurma). Üç ve dört sesli akorlar ayrı bölümler; seviyeye göre hangi tiplerin geleceği değişiyor — kolayda majör ve minör, zorda artmış, eksik, sus ve yedili çeşitleri devreye giriyor. Üç ve dört ses tekrarında ise duyduğunuz akorun tüm seslerini sırayla söylüyorsunuz, mikrofon her birini ayrı ayrı ölçüyor.
Sık sorulan sorular
- Akor kurmayı bilmeden akor duyabilir miyim?
- Kısmen. Ama tipleri adlandırabilmek için nasıl kurulduklarını bilmek gerekir; ikisi birlikte yürür.
- Kaç akor tipi bilmem gerekir?
- Sınav için dört üç sesli (majör, minör, artmış, eksik) ve başlıca yedili akorlar yeterlidir. Popüler müzikte sus akorları da sık geçer.
- Çevrimleri sınavda soruyorlar mı?
- Çoğu kurumda evet, ama genellikle ileri düzeyde. Önce kök konumunu güvene alın.
- Piyanom yok, akor çalışabilir miyim?
- Evet. Akor duymak için çalgı şart değil; uygulama akorları kendisi çalar. Ancak bir klavye varsa gelişim hızlanır.
- Akor duyma ne kadar sürede gelişir?
- Majör-minör ayrımı birkaç haftada oturur. Dört tipi çevrimleriyle güvenle ayırt etmek genellikle birkaç ay alır.